RELIGIA

Trzynastoletni Alfred Neuländer otrzymał ten modlitewnik na cały żydowski rok liturgiczny w prezencie z okazji swojej bar micwy, czyli uroczystości wejścia w dorosłość i przyjęcia na siebie obowiązków religijnych. Modlitewnik zawiera komentarze miejscowych liberalnych rabinów Manuela Joëla i Jakoba Guttmanna. Nowa Synagoga, w której odbyła się ceremonia Alfreda, widnieje na karcie dedykacyjnej wklejonej do modlitewnika.

Karta dedykacyjna z modlitewnika Alfreda Neuländera przedstawia scenę przekazywania prawa religijnego z pokolenia na pokolenie. W tle widać górującą nad Breslau Nową Synagogę: wybudowana w latach 1865–1872, służyła nie tylko jako miejsce modlitw liberalnego odłamu żydowskiej społeczności, ale także jako sala koncertowa ze wspaniałą akustyką i elektrycznym oświetleniem. Historyk Willy Cohn wspominał, że mężczyźni w […]

Podczas bar micwy żydowscy chłopcy po raz pierwszy zakładają specjalny strój modlitewny. Jednym z jego elementów jest tałes – nakładany na ramiona szal. Bruno Falk obchodził swoją bar micwę w 1894 r. i prawdopodobnie modlił się w tym tałesie przez resztę życia. Przechowywany w małej aksamitnej torebce, choć wyblakły, przetrwał do dziś.

Tefilin to dwa pudełka na rzemieniach, zawierające zwitki pergaminu z fragmentami Tory dotyczącymi rytualnych nakazów. Na czas codziennych modlitw ortodoksyjni mężczyźni przywiązują rzemieniem jedno pudełko do czoła, a drugie pudełko do lewego ramienia. Na tefilinie Heinricha Tischlera widnieje hebrajska litera szin, symbolizująca jedno z imion Boga i rozpoczynająca modlitwę Szma Israel – Słuchaj, Izraelu.

„Znam teraz zarówno obowiązki wobec Boga, jak i wobec siebie samego i bliźnich” – powiedział Emanuel Falk podczas swojej bar micwy. Odbyła się ona w 1845 r. w bożnicy Sklowera – małym domu modlitw umieszczonym na piętrze w podwórzu przy Goldene Radegasse 2 (ul. Kazimierza Wielkiego w pobliżu skrzyżowania z ul. Ruską). Przemowa Emanuela zachowała […]

Do świętowania bar micwy coraz częściej przenikały świeckie zwyczaje, jak organizowanie przyjęć i przynoszenie chłopcu podarków. Pożądanym prezentem był zegarek, jak ten który otrzymał Hans Falk, wnuk Emanuela Falka, na swoją bar micwę w 1932 r.

Wraz z rozwojem liberalnego judaizmu reformowanego także dziewczynki mogły obchodzić ceremonię wejścia w dorosłe życie – bat micwę. Na tym zdjęciu piętnastoletnia Hilde Bornstein pozuje z koleżankami i rabinem, który przygotowywał je do ceremonii. Trzy lata później Hilde wyjdzie za mąż za Waltera Herza, z którym będzie prowadziła sklep obuwniczy w Domu Oppenheimów.

Ta besamimka, czyli puszka na wonne przyprawy i zioła używana pod koniec cotygodniowego święta szabat, należała pierwotnie do Emanuela Falka, którego mowę na bar micwę zaprezentowaliśmy wcześniej. Jeden z jego potomków, Siegfried Falk, zabrał besamimkę ze sobą, emigrując z Breslau w 1936 r., i wraz z nim przewędrowała ona pół świata: najpierw do Kopenhagi, potem […]

Pesach to święto obchodzone każdej wiosny na pamiątkę biblijnego wyzwolenia Żydów spod egipskiej niewoli. Ten dwujęzyczny, hebrajsko-niemiecki modlitewnik na Pesach należał do rodziny Zadików i ukazał się w 1900 r. nakładem wrocławsko-praskiego wydawnictwa Jakoba Bermana Brandeisa. Od drugiej połowy XIX w. przekłady modlitewników i innych tekstów religijnych ze świętego języka hebrajskiego na niemiecki cieszyły się […]

Pojemnika na etrog używa się w czasie święta Sukot, upamiętniającego zamieszkiwanie przez Żydów w szałasach na pustyni po ucieczce z Egiptu. Tę drewnianą szkatułkę wykonał Benno Sklarz, właściciel koszernego sklepu mlecznego w Breslau, którego syn Salo zabrał ją, uciekając do Londynu w 1939 r., a następnie jego wnuk Benjamin wziął ją ze sobą, emigrując do […]